ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ
Σχολή Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης
Πρόγραμμα Προπτυχιακών Σπουδών

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ημερομηνία: Τρίτη, 7 Ιουλίου 2026, 12:00
Αίθουσα: Δ5.015 (αίθουσα συνεδριάσεων ΜΠΔ)

Ονοματεπώνυμο: ΧΑΤΖΗΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ

Θέμα: Επίλυση του προβλήματος προσανατολισμού για ομάδες τουριστών με χρήση μεθευρετικού αλγορίθμου αποικίας μυρμηγκιών και βελτιστοποίηση με χρήση UTASTAR

Title: Solving the Orientation Problem for Tourist Groups Using a Metaheuristic Ant Colony Algorithm and Optimization with UTASTAR

Εξεταστική Επιτροπή

• ΜΑΡΙΝΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, Καθηγητής (επιβλέπων)
• ΜΑΡΙΝΑΚΗ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗ, ΕΔΙΠ
• ΜΑΤΣΑΤΣΙΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, Ομότιμος Καθηγητής

Περίληψη

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το πρόβλημα προσανατολισμού (Orienteering Problem - OP) στο πλαίσιο σχεδιασμού ταξιδιών για ομάδες τουριστών, όπου όλα τα μέλη της ομάδας κινούνται ως ενιαία μονάδα σε ένα σύνολο πιθανών σημείων ενδιαφέροντος (Points of Interest - POIs) μέσα σε μια πόλη. Αρχικά, το πρόβλημα διατυπώνεται ως ένα κλασικό μονοκριτήριο OP, στο οποίο κάθε POI προσφέρει μία "αμοιβή", και στόχος είναι η μεγιστοποίηση του συνολικού κέρδους εντός χρονικών περιορισμών. Για την εύρεση αρχικών λύσεων υψηλής ποιότητας χρησιμοποιείται ο πληθυσμιακός μεθευρετικός αλγόριθμος της βελτιστοποίησης αποικίας μυρμηγκιών (Ant Colony Optimization - ACO), από τον οποίο διατηρείται ένα υποσύνολο λύσεων, καθώς και τα σημεία ενδιαφέροντος που περιλαμβάνονται σε αυτές, βάσει ενός προκαθορισμένου κατωφλίου ποιότητας. Στη συνέχεια, το πρόβλημα επεκτείνεται σε πολυκριτηριακή μορφή ώστε να ενσωματωθούν οι ατομικές προτιμήσεις των τουριστών. Κάθε τουρίστας αποδίδει διαφορετική "αξία" σε κάθε POI, με αποτέλεσμα κάθε λύση να αξιολογείται ξεχωριστά από κάθε μέλος της ομάδας. Χρησιμοποιείται η πολυκριτήρια μέθοδος UTASTAR για την εξαγωγή ενός συλλογικού μοντέλου προτιμήσεων, βασισμένο στην ικανοποίηση των τουριστών ως προς τις διαδρομές. Η UTASTAR λαμβάνει ως είσοδο τον πίνακα επιδόσεων (συνολική ικανοποίηση κάθε τουρίστα ανά λύση), καθώς και μία μερική κατάταξη των λύσεων, η οποία προκύπτει από τις τιμές της αντικειμενικής συνάρτησης του αρχικού OP, και κατασκευάζει μία συνάρτηση χρησιμότητας που αποτυπώνει τις συλλογικές προτιμήσεις. Τέλος, το OP επιλύεται ξανά χρησιμοποιώντας ως νέα αντικειμενική συνάρτηση τη συνάρτηση χρησιμότητας που προκύπτει από τη UTASTAR, με στόχο την εύρεση διαδρομών που ανταποκρίνονται καλύτερα στις προτιμήσεις της ομάδας. Η διφασική αυτή προσέγγιση συνδυάζει την ευρετική βελτιστοποίηση με τη μοντελοποίηση προτιμήσεων, προσφέροντας πρακτικές και εξατομικευμένες λύσεις δρομολόγησης για ομαδικό τουρισμό.